Op een voormalig baggerspeciedepot in Delfzijl ligt zonnepark Geefsweer. Tijdens een reguliere preventieve inspectie blijkt het park, dat sinds 2019 in bedrijf is, naar behoren te draaien. Op één omvormer na. Wanneer korte tijd later, op een maandagochtend in november 2024, het hek opengaat voor correctief onderhoud, ontstaat van het ene op het andere moment een situatie zonder draaiboek.
Van regulier onderhoud naar een uitzonderlijke situatie
Wat die ochtend begint als correctief onderhoud aan een omvormer, krijgt vrijwel direct een andere lading. Op locatie blijkt dat het zonnepark is verzakt. De normaal rechte rijen panelen hebben ineens meer weg van een skatepark dan van een zonnepark. De prioriteit verschuift in één klap van onderhoud naar veiligheid en schadebeperking.
Klaer is vanaf het eerste moment betrokken. Het park wordt uit veiligheidsoverwegingen uitgeschakeld en de situatie op locatie wordt beoordeeld. Er wordt gebeld, geschakeld en informatie verzameld. De eerste acties volgen meteen.
Veel is op dat moment nog onzeker. Wat heeft de verzakking veroorzaakt? Welke veiligheidsriscio’s zijn er? Kan de situatie verder verslechteren? En wat betekent dit voor een park dat korte tijd daarvoor nog geheel normaal functioneerde?
Je komt in een situatie terecht die je nog niet eerder hebt meegemaakt.
Voor Klaer verandert daarmee ook de aard van het beheer. Dagelijkse monitoring en regulier onderhoud maken plaats voor een complex traject waarin veiligheid, technisch onderzoek, schadebeperking, een verzekeringstraject en financiële gevolgen samenkomen. De maanden daarna volgen verschillende onderzoeken. De bodem wordt onderzocht, palen worden opgegraven en gecontroleerd, metingen worden uitgevoerd. Verschillende deskundigen/experts bezoeken de locatie meerdere keren.
Klaer vervult in die periode een ontzorgende rol. Technische, financiële en verzekeringsvraagstukken worden teruggebracht tot concrete keuzes. Zo houdt de eigenaar overzicht en kan hij beslissingen nemen op basis van volledige en betrouwbare informatie.
Goed beheer begint vóórdat er iets misgaat
Juist tijdens het verzekeringsproces blijkt hoe belangrijk het werk is dat al vóór het incident is gedaan.
Klaer voert periodiek grondige preventieve inspecties uit op de locaties die het beheert, waaronder Geefsweer. Aan de hand van een vaste inspectiechecklist worden onderdelen van de installatie systematisch doorgelopen: van de onderconstructie en bevestigingen tot de elektrische componenten en zichtbare staat van de panelen. Bevindingen worden zorgvuldig vastgelegd, onder andere met foto’s. Waar nodig volgt correctief onderhoud.
Binnen dezelfde week na het incident levert Klaer incidentrapportages én eerdere inspectieresultaten aan. Met die documentatie kan Klaer onderbouwen dat er vóór het incident geen aanwijzingen waren voor een geleidelijke verzakking. Juist die informatie is belangrijk in het verzekeringsproces: ze ondersteunt dat het om een plotselinge en onvoorziene gebeurtenis gaat.
Door grondige controles en complete documentatie vanaf dag één hoefden we niet achter de feiten aan te lopen. Dat heeft echt een verschil gemaakt in het verzekeringsproces.
Preventief beheer draait daarmee niet alleen om beschikbaarheid en prestaties op een normale werkdag. Het zorgt ook voor een betrouwbare basis wanneer een situatie ontstaat die niemand vooraf heeft voorzien.
Niet alles is te voorkomen
Ook een goed onderhouden installatie kan te maken krijgen met iets wat niemand heeft zien aankomen. Goed beheer voorkomt niet alles. Juist dan telt dat je als beheerder de asset kent, de historie goed hebt vastgelegd en snel kunt schakelen wanneer de situatie verandert. Het verzekeringsproces loopt uiteindelijk ongeveer een jaar. In die periode blijft het park buiten productie.
Van herstellen naar vernieuwen
Het verzekeringsproces vormt uiteindelijk het einde van de directe rol van Klaer in deze fase van Geefsweer. Voor het zonnepark zelf begint daarna een nieuw hoofdstuk: de installatie wordt opnieuw opgebouwd.
Daarbij wordt niet simpelweg teruggebouwd wat er in 2019 stond. Sinds 2019 is de techniek flink verder ontwikkeld. De herbouw biedt de kans om de kennis en ervaring van de afgelopen jaren te benutten. Met de nieuwste technische inzichten wordt het ontwerp verder doorontwikkeld en afgestemd op de omstandigheden ter plaatse.
Ook wordt gekeken wat behouden kan blijven. Grotere componenten, zoals het inkoopstation en de transformatoren, kunnen opnieuw worden gebruikt. Daarmee krijgt bestaande infrastructuur een tweede leven, terwijl op andere onderdelen juist wordt gekozen voor nieuwere en efficiëntere techniek. Onderdelen uit de oorspronkelijke installatie die niet terugkeren in het vernieuwde zonnepark, zijn niet automatisch afgeschreven. Deze onderdelen worden, na de nodige controles en mogelijke refurbishing, hergebruikt bij andere zonneparken.
Het resultaat is een vernieuwd zonnepark dat binnen dezelfde locatie meer duurzame energie kan opwekken dan voorheen.
De aanleiding bij Geefsweer is uitzonderlijk, maar de vraag die erachter ligt wordt voor steeds meer eigenaren herkenbaar: wanneer blijf je onderhouden en wanneer wordt vernieuwen de verstandigste keuze?
Beheer over de hele levensduur
De eerste generatie grootschalige zonneparken wordt ouder. Omvormers en panelen verdwijnen uit productie, reserveonderdelen worden moeilijker verkrijgbaar en nieuwe componenten zijn efficiënter dan wat jaren geleden is geïnstalleerd. Op een gegeven moment ontstaat daardoor een andere afweging: blijf je een bestaande installatie onderdeel voor onderdeel onderhouden, of is het technisch en financieel aantrekkelijker om het park grondiger te vernieuwen?
Voor Klaer is dat een logisch vervolg op beheer en onderhoud. Een asset verandert gedurende zijn levensduur. Eerst draait het vooral om beheer, preventief onderhoud en optimale prestaties. Later komen vragen over vervanging, optimalisatie en uiteindelijk vernieuwing.
Geefsweer is een uitzonderlijke case omdat die vraagstukken versneld bij elkaar kwamen. Van regulier beheer naar een onverwacht schadegeval. Van onderzoek en verzekeringsafhandeling naar de vraag hoe het park opnieuw toekomstbestendig kan worden gemaakt.
Goed assetmanagement houdt niet op bij het draaiend houden van wat er vandaag staat. Het gaat er ook om dat een eigenaar weet wat de volgende verstandige stap is wanneer de asset, de techniek of de omstandigheden veranderen.
